Yapı Güçlendirme Projelerinde Risk Yönetimi

Risk yönetimi, yapı güçlendirme projeleri çalışmalarının başarısı için oldukça önemlidir. Bu süreç planlama, analiz etme ve risklerin kontrol edilmesi aşamalarını içerir. Risk yönetiminin maksadı, olumlu durumların ihtimallerini artırırken olumsuz durumların etkilerini de en aza indirmektir. Kaliteli projeler gerçekleştirmenin önemli bir kısmı risk yönetiminin başarıyla uygulanmasını kapsar. Her projede karşılaşılabilecek farklı riskleri göz önünde bulundurmak gerekir. İnşaat sektörü doğası gereği, bazı engeller ve zorlukları içinde barındırabilir. Yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi konusunda olası riskleri minimuma indirmek ya da oluşabilecek problemlere proaktif yaklaşımlar geliştirmek son derece önemlidir. 

Yapı Güçlendirme Projelerinin Amacı

Deprem başta olmak üzere doğal afetler gibi farklı nedenlerden dolayı hasar görmüş ya da malzemelerin kalitesiz olmasından kaynaklı kullanım ömrü azalan binalar için yapı güçlendirme projeleri uygulanır. Burada amaç, yapı güçlendirme teknikleri uygulanarak deprem güçlendirmesi yapmak, zayıf yapıları sağlamlaştırmak ve daha uzun süre kullanılabilir kılmaktır. Carbonier olarak bizler de yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi konusuna özen gösteriyor, her yapı özelinde yapısal analiz çalışmalarımızı başarıyla gerçekleştiriyoruz.

Yapı Güçlendirme Projelerinde Risk Nedir?

Güçlendirme projelerinde riskler konusu herkesin merak ettiği detaylar arasında yer alır. Yapı güçlendirme projelerinin herhangi bir riski yoktur. Yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi kapsamında eğer tecrübeli bir firmayla sürece dahil olursanız herhangi bir sorun yaşamadan rahatlıkla süreci tamamlarsınız. Ülkemizin deprem kuşağında yer almasından dolayı özellikle eski tekniklerle mühendislik hizmeti alınmadan inşa edilmiş olan yapılar büyük risk taşır. Binaların yeniden yıkılma süreci oldukça uzun ve maliyetli olduğundan bina güçlendirme çalışmalarıyla bu tip yapıların performans seviyesini hem yükseltmek hem de iyileştirmek mümkündür. 

Ev sahiplerinin çoğu bina güçlendirme yerine yapının yıkılıp yeniden yapmanın daha avantajlı olduğu düşünse de bu yanlış bir kanıdır. Binanın mevcut ya da olası risklerinin tespit edilerek güçlendirilmesi, yıkıp yeniden inşa edilmesine göre çok daha avantajlıdır ve maliyeti uygundur. Üstelik depreme karşı en iyi önlemlerden olan bina güçlendirme çalışmaları kapsamında devletin, bina sahiplerine kira desteği sağlaması da sürecin konforlu yürütülmesine olanak tanır. Devlet desteğinden faydalanabilmek için risk çalışmalarıyla bina güçlendirme projesinin hazırlanması şartı bulunur. 

Bina Güçlendirme Projelerinde Nelere Dikkat Edilmelidir? 

Herhangi bir riskle karşı karşıya kalmamak için bina güçlendirme projelerinde sırasıyla aşağıdaki adımlara dikkat etmelisiniz:

• Güçlendirme projesi hazırlanmadan önce binada gerekli analiz çalışmaları yapılmalıdır.
• Projelendirmeyi gerçekleştirecek olan kurumun tecrübesi ve bilgi birikimi önemlidir. Ayrıca uygulama sonunda çıkacak olan toplam maliyeti en uygun tutarda belirleyebilmesi için bu tip projelerin tecrübeli işletmelere hazırlatılması gerekir.
• Güçlendirme çalışmalarında özellikle dünya standartlarında belgelendirilmiş olan, uygun kalitede ve teknolojik malzemelerin kullanılması şarttır.

Risklerin Sınıflandırılması

Modern inşaatların yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi kapsamında sınıflandırılma konusu da ayrıca önemlidir:

• Riskin sonucu:
  • Sıklığı
  • Şiddeti/Etkisi
  • Öngörülebilirliği
• Risk tipi:
  •  Saf Risk (Belirgin Risk) Potansiyel kazancın bulunmadığı
  •  Spekülatif Risk (Piyasa Riski) Kazanç olasılığı
• Mal varlığıyla ilişkili risk/iş riski
• Anapara ile ilişkili risk/finansman riski
• Riskin etkisi: 
  •  Kurum
  •  Piyasa koşulları
  •  Çevresel etkenler
  •  Proje

Risklerin Değerlendirilmesi

Tehlikeler sonucunda ortaya çıkabilecek risklerin derecesini belirlemek, bu risklerin ne kadar büyük ya da küçük olduğunu anlamamıza yardımcı olan bir süreçtir. Ayrıca bu aşamada yapılan kontrollerin yeterliliğine dayanarak, risklerin kabul edilebilir olup olmadığı da anlaşılır. Risk değerlendirilmesi çalışmalarında tüm güvenlik donanımlarının ne seviyede olduğu ölçümlenir ve gerekli olması halinde yeni önlemler alınır. Yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi konusu ele alındığında belirsizliklerin analiz edilmesi oldukça önemli bir konudur.

İnşaat Projelerinde Risk Yönetimi

İnşaat projeleri sürekli olarak hayata geçirilen, benzer çalışma prensibine sahip işler gibi görünseler de aslında öyle değillerdir. Çünkü yapılar, iş gücü gereksinimi oldukça yüksek projelerdir. Dolayısıyla belirsizliği de aynı şekilde yüksektir. İnşaat projelerinde risk yönetimi yapılmadan geliştirilen planlamalar çoğu zaman büyük başarısızlıklarla sonuçlanır. Konseptleri birbirinden farklı olduğundan dolayı her proje tamamen kendi özelinde değerlendirilip düşünülmelidir. Yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi çalışmalarını yürütürken riski belirlemek ya da yönetmek zorlu da olsa dikkatli planlama ve titizlik gerektiren aşamalarla bu süreç rahat bir şekilde yürütülebilir. Olası bir risk senaryosu gerçekleşirse proje içinden çıkılmaz bir hâl alabilir. Riskler tanımlandıktan sonra gerektiği profesyonellikte değerlendirilmeli, kontrol edilmeli ve gözlemlenmelidir. Riskler her zaman olumsuz sonuçlar meydana getirmez. Riskleri yönetebilmek hedeflenen başarıya ulaşılmasına, kazancın artmasına, müşterilerle yeni proje ortaklıkları geliştirmenize ve işlerinizi genişletmenize yardımcı olabilir.

Süreç

Günümüzde yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi süreçleri şu şekilde ilerler:

• Risk Yönetim Planı: Proje özelinde risk yönetim faaliyetlerinin ne şekilde planlanması gerektiği ve hangi yaklaşımların kullanılacağı konusunda karar alınması.
• Risklerin Belirlenmesi: Projeyi her yönden etkileyebilecek olan risk ve faktörlerin değerlendirilmesi.
• Nitel Risk Analizi: Nitel analizler desteğiyle olası risk etkilerinin öncelik sırasına göre belirlenmesi.
• Nicel Risk Analizi: Risk etkilerinin tahmin edilerek ihtimallerin sayısal olarak belirlenmesi.
• Riske Karşı Tepki Koyma: Yapı projeleri üzerinde tehdit oluşturan unsurların azaltılarak fırsatların artırılmasına yönelik tekniklerin ve yöntemlerin geliştirilmesi.
• Risk Gözlemi ve Kontrolü: Kalıcı risklerin gözlemlenerek meydana gelen yeni risklerin belirlenmesi beraberinde riskleri azaltabilecek uygulama planlarının hayata geçirilmesi.

İnşaat Projelerinde Oluşabilen Riskler

İnşaat projelerinde meydana gelebilecek birçok risk faktörü vardır. Öncelikle projeyi iyi ya da kötü biçimde etkileyebilecek tüm olası riskler belirlenmeli ve giderilmesine yönelik kapsamlı çalışmalar yapılmalıdır. İnşaat projelerinde göze çarpan riskleri 4 kategoride incelemek mümkündür.

• Performans, nitelik ve teknik riskler: Endüstriyel standartlarda yaşanan teknolojik değişimler, bazen karışıklıkların yaşanmasına neden olabilir. Kimi zaman da gerçek dışı yaklaşımların benimsenmesi de büyük riskler doğurabilir.
• Proje yönetiminden kaynaklanan riskler: Kaynak ya da zamanlama iyi ayarlanmış olsa da projedeki planlama yetersizlikleri, kurallara uyulmaması, hatalı olasılık değerlendirmeleri, müteahhitler ve ilgili kişilerle yaşanan iletişim sorunları gibi etmenler bazı risklere yol açabilir.
• Organizasyonel riskler: Bütçe ve ekonomik problemlerin yanı sıra projedeki öncelik sıralamasında yaşanabilecek çakışmalardan dolayı da bazı risk faktörleri meydana gelebilir.
• Projeden bağımsız dışarıdan kaynaklanan riskler: Yasal mevzuatlar, çevresel faktörler, işveren kaynaklı sorunlar, iş gücü yetersizliği, deprem gibi doğal afetler, iklim koşulları ve denetim problemleri gibi birçok kalemde oluşabilecek nedenler risklerle karşı karşıya kalmak zorunda bırakabilir. 

Riskleri Azaltma Yöntemleri

Riskleri azaltmaya yönelik stratejileri belirlemek süreci konforlu yürütmek için çok önemlidir. Bu, olası sorunları önceden görmemize ve daha etkili bir şekilde çözmeye yardımcı olur. Risk azaltma, risk kontrolüyle birlikte stratejilerin belirlenmesi ve buna uygunluk şekilde değerlendirilen faaliyetlerin yürütülmesi sürecidir. Örneğin; çalışma saatlerinden çalışma koşullarına kadar birçok konuda riskler belirlenmeli, etkilerini minimum düzeye indirecek nitelikte ve işleyişi durdurmayacak düzende yöntemlere başvurulmalıdır. Yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi çalışmaları gerçekleştirilirken riskleri azaltma yöntemlerinde aşağıdaki süreçler izlenir:

• Risklere neden olan etkenler belirlenir.
• Risklerin meydana gelme olasılığı ölçümlenir, etkisini en az hissettirecek şekilde önlemlerin alınması sağlanır.
• Önlem planları hazırlanır.

Risk Yönetiminin Önemi

Risk ya da bazı belirsizlikler hayatın her alanında olduğu gibi yapı projelerinde de kaçınılmayacak gerçeklerden. Tüm belirsizlikler ve riskler yapı projelerinin de belirlenen bütçe ve planlanan zamanda tamamlanmasını engelleyerek birçok alanda tehdit edici bir özellik olarak öne çıkabilir. Risk yönetimi; özellikle fizibilite süreçlerinden sözleşme şartlarının düzenlenmesinin yanı sıra projede hayat boyu meydana gelebilecek her yeni riskin belirlenmesi ve değerlendirilmesine de olanak sağlar. Yalnızca teknik riskler değil, belirsiz finansal ve siyasal ortamdan kaynaklanan risklerin de kişiler arasında uygun şekilde paylaşılmasını kolaylaştırır ve gerekli önlemlerin alınmasını hızlandırır. Projelerin fizibilite, karar verme, teklif süreci, değerlendirme aşaması, seçeneklerin kıyaslanması ve sözleşme şartlarının düzenlenmesi anlarında risk yönetiminden faydalanmak ideal bir yaklaşımdır.

Yapı güçlendirme projelerinde risk yönetimi için ihtiyaç duyabileceğiniz tüm çözümler için Carbonier ile iletişime geçebilir; teknik donatılar, bina güçlendirme ya da fabrika güçlendirme hakkında daha detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Önceki yazımıza https://www.carbonier.com/blog/betonarmede-yorulma-dayanimi linkinden ulaşabilirsiniz.